มีแต่เพจเฟซบุ๊ก ไม่มีเว็บไซต์ AI จะเห็นร้านเราไหม

ร้านคุณไม่มีเว็บไซต์ มีแต่เพจเฟซบุ๊กที่ดูแลมาหลายปี รูปสวย ตอบแชทไว รีวิวก็ไม่น้อย ที่ผ่านมาลูกค้าก็มาจากตรงนี้แหละ กดไลก์ กดแชร์ ทักแชตมาถามราคา ระบบมันเคยทำงานได้ดี

แต่ช่วงหลังคุณเริ่มสังเกตว่าคนที่ทักมาถามเปลี่ยนไป จากที่เคยถามว่า "ราคาเท่าไหร่" ตอนนี้บางคนถามแบบรู้ข้อมูลมาก่อนแล้ว รู้ราคาคร่าว ๆ รู้ว่าร้านอื่นเสนออะไร แล้วก็มีบางคนที่หายไปเงียบ ๆ ทั้งที่เพจคุณก็โพสต์สม่ำเสมอเหมือนเดิม

คุณลองพิมพ์ถามผู้ช่วย AI ด้วยคำถามที่ลูกค้าน่าจะถาม เช่น ร้านแบบคุณแถวบ้านมีเจ้าไหนแนะนำบ้าง แล้วพบว่าชื่อร้านคุณไม่โผล่มาเลย ทั้งที่ร้านคู่แข่งที่คุณรู้จักดีว่าขายพอ ๆ กัน กลับถูกเอ่ยชื่อ

คำถามที่ตามมาคือ เพราะร้านคุณไม่มีเว็บไซต์ใช่ไหม

กลไกเบื้องหลัง ทำไมเพจเฟซบุ๊กอย่างเดียวถึงหายไปจากคำตอบ AI

คำตอบสั้น ๆ คือ ส่วนหนึ่งใช่ แต่ไม่ใช่เพราะเฟซบุ๊กเป็นของไม่ดี เหตุผลอยู่ที่วิธีที่ระบบ AI หาข้อมูลมาตอบคำถาม

ผู้ช่วย AI ที่คุณคุยด้วย ไม่ได้รู้ทุกอย่างจากในตัวมันเอง หลายครั้งมันต้องไปอ่านข้อมูลจากหน้าเว็บต่าง ๆ บนอินเทอร์เน็ตก่อน แล้วค่อยเอามาเรียบเรียงเป็นคำตอบ ขั้นตอนการไปอ่านหน้าเว็บแบบนี้เรียกว่า การเก็บข้อมูลอัตโนมัติ หรือที่ทับศัพท์กันว่า crawling คือมีโปรแกรมวิ่งไล่เปิดหน้าเว็บทีละหน้าเพื่อเก็บเนื้อหาไว้

ปัญหาคือเพจเฟซบุ๊กไม่ได้เปิดให้โปรแกรมพวกนี้เข้าไปอ่านได้ง่าย ๆ เหมือนหน้าเว็บทั่วไป เพราะแพลตฟอร์มอย่างเฟซบุ๊กวางกฎไว้ว่าเนื้อหาส่วนใหญ่ต้องดูผ่านแอปหรือผ่านการล็อกอินก่อน คนที่ยังไม่ได้ล็อกอินจะเห็นเนื้อหาได้จำกัดมาก บางโพสต์เปิดให้เห็นแค่รูปกับบรรทัดแรก ที่เหลือต้องกดเข้าไปดูในแอป

ลักษณะแบบนี้เรียกว่าเป็น สวนกำแพงล้อม หรือทับศัพท์ว่า walled garden หมายถึงพื้นที่ที่เปิดให้คนเดินเข้าได้ แต่ไม่เปิดให้โปรแกรมภายนอกเข้าไปเก็บข้อมูลออกมาได้อย่างอิสระ เว็บไซต์ทั่วไปตรงข้ามกัน คือเปิดให้ใครก็อ่านได้ตั้งแต่หน้าแรกโดยไม่ต้องล็อกอิน โปรแกรมเก็บข้อมูลจึงเดินเข้าไปอ่านได้ง่ายกว่ามาก

อีกจุดหนึ่งที่ต่างกันคือเรื่องการจัดเก็บถาวร หน้าเว็บมีที่อยู่ตายตัว หรือที่เรียกว่า URL ซึ่งคงที่และค้นย้อนกลับได้ตลอด ขณะที่โพสต์เฟซบุ๊กแม้จะมีลิงก์ของตัวเองเหมือนกัน แต่เนื้อหาถูกออกแบบมาให้คนเลื่อนผ่านและหายไปในไทม์ไลน์ ไม่ได้ถูกจัดระบบไว้ให้ค้นหาย้อนหลังง่ายเหมือนหน้าเว็บที่ทำเป็นหมวดหมู่ชัดเจน

ทีนี้ต้องแยกให้ออกระหว่างสองเรื่องที่มักถูกปนกัน เรื่องแรกคือ ลูกค้าคนหนึ่งเปิดเฟซบุ๊กแล้วเห็นเพจคุณโดยตรง อันนี้ยังทำงานได้ปกติ ไม่เกี่ยวกับที่คุยมาข้างบน เรื่องที่สองคือ ลูกค้าอีกคนไม่ได้เปิดเฟซบุ๊ก แต่ไปถามผู้ช่วย AI ว่าร้านแบบคุณแถวนั้นมีเจ้าไหนดี กรณีนี้ต่างหากที่ระบบต้องไปหาข้อมูลจากที่อื่นมาตอบ และเพจเฟซบุ๊กอย่างเดียวมักไม่ใช่แหล่งที่มันหยิบมาใช้ได้ง่าย

ผมอยากให้เข้าใจตรงนี้ให้ชัด เพราะเจ้าของธุรกิจหลายคนพอรู้เรื่องนี้แล้วตกใจ รีบคิดว่าต้องทิ้งเฟซบุ๊กแล้วย้ายไปทำเว็บทั้งหมด ทั้งที่จริง ๆ ไม่ต้องทิ้งอะไรเลย สิ่งที่ต้องทำคือเพิ่มช่องทางที่เปิดสาธารณะให้ AI อ่านได้ ควบคู่ไปกับเพจเดิมที่คุณดูแลอยู่แล้ว

สิ่งที่ยังไม่มีใครตอบได้ชัดคือ ในอนาคตแพลตฟอร์มต่าง ๆ จะเปิดให้โปรแกรมเก็บข้อมูลเข้าไปอ่านเนื้อหาสาธารณะได้มากขึ้นหรือน้อยลง เพราะแต่ละเจ้าก็มีท่าทีเปลี่ยนไปเรื่อย ๆ ตามผลประโยชน์ของตัวเอง สิ่งที่คุมได้แน่ ๆ คือฝั่งของเรา คือทำให้มีที่ที่เปิดสาธารณะจริง ๆ ให้ข้อมูลร้านไปอยู่

ตรวจร้านตัวเองก่อน ว่าตอนนี้มีช่องทางไหนที่ AI เข้าถึงได้บ้าง

ให้เดินไล่เช็กตามตารางนี้ ใช้เวลาประมาณยี่สิบนาที ใช้แค่มือถือเครื่องเดียว ไม่ต้องใช้เครื่องมืออะไรเพิ่ม

ถ้าตกตั้งแต่สามข้อแรก นั่นคือจุดที่ต้องแก้ก่อน เพราะทั้งสามข้อนี้คือการเปิดช่องทางสาธารณะให้ข้อมูลร้านมีที่ให้ AI ไปอ่านเจอ ก่อนจะไปสนใจเรื่องรีวิวหรือรายละเอียดอื่น ต้องมีที่ให้ยืนก่อน

สี่อย่างที่ทำเองได้ ไม่ต้องมีเว็บไซต์ก็เริ่มได้

หนึ่ง เปิดโปรไฟล์ธุรกิจบนแผนที่ออนไลน์ให้ครบทุกช่อง

ใช้เวลาประมาณหนึ่งชั่วโมง สิ่งที่ต้องมีคือบัญชีอีเมลของร้านกับมือถือเครื่องเดียว

ถ้ายังไม่เคยทำ ให้เปิดโปรไฟล์ธุรกิจของร้านบนแผนที่ออนไลน์ที่คนใช้ค้นหาสถานที่กันทั่วไป กรอกชื่อร้าน หมวดหมู่ธุรกิจ ที่อยู่ เบอร์โทร เวลาเปิดปิดรายวันให้ครบ ใส่รูปหน้าร้านและสินค้าจริงอย่างน้อยสิบรูป

เหตุผลที่ข้อนี้สำคัญมากสำหรับร้านที่ไม่มีเว็บไซต์ เพราะโปรไฟล์แบบนี้เป็นหน้าที่เปิดสาธารณะเต็มที่ ไม่มีกำแพงล็อกอินกั้น ใครก็เข้าถึงได้ทั้งคนและโปรแกรม จึงเป็นแหล่งข้อมูลที่ระบบ AI มักไปหยิบมาใช้ตอบคำถามเกี่ยวกับร้านแถวบ้านหรือร้านในพื้นที่

ดูยังไงว่าได้ผล ลองค้นชื่อร้านตัวเองในโหมดไม่ล็อกอิน ถ้าข้อมูลร้านขึ้นมาครบถูกต้อง ถือว่าผ่านข้อนี้แล้ว

สอง เติมข้อมูลในเมนู "เกี่ยวกับ" ของเพจเฟซบุ๊กให้ครบทุกช่อง ไม่ใช่แค่บรรทัดเดียว

ใช้เวลาประมาณสามสิบนาที ไม่ต้องมีอะไรเพิ่มนอกจากสิทธิ์แอดมินเพจ

หลายเพจกรอกไว้แค่ชื่อกับรูปโปรไฟล์ ส่วนเมนู "เกี่ยวกับ" ปล่อยว่างหรือเขียนสั้นมาก ให้กลับไปเปิดแล้วกรอกทุกช่องที่มี คำอธิบายร้านแบบเต็มความยาวที่ระบบให้ ที่อยู่ เบอร์โทร เวลาเปิดปิดรายวัน เว็บไซต์ถ้ามี หมวดหมู่ธุรกิจที่ตรงที่สุด

ส่วนที่ควรเปิดเป็นพิเศษคือให้ตรวจสอบว่าเมนู "เกี่ยวกับ" กับรูปโปรไฟล์เปิดให้คนที่ไม่ได้ล็อกอินเห็นได้ เพราะเนื้อหาส่วนนี้ของเพจธุรกิจมักเปิดสาธารณะอยู่แล้วต่างจากโพสต์ในไทม์ไลน์ที่จำกัดการมองเห็น

ดูยังไงว่าได้ผล เปิดเพจตัวเองในโหมดไม่ล็อกอินหรือให้เพื่อนที่ไม่ได้กดไลก์เพจช่วยเปิดดู ถ้าเห็นข้อมูลครบทุกช่องโดยไม่ต้องกดเข้าแอป ถือว่าผ่าน

สาม ทำหน้าเว็บเดียวแบบง่ายที่สุดเท่าที่จะทำได้ ไม่ต้องเป็นเว็บเต็มรูปแบบ

ใช้เวลาประมาณสองถึงสามชั่วโมง สิ่งที่ต้องมีคือข้อมูลร้านที่รวบรวมไว้แล้วจากสองข้อบน กับเครื่องมือทำหน้าเว็บฟรีที่มีอยู่หลายเจ้าในตลาด

ไม่จำเป็นต้องจ้างทำเว็บทั้งระบบ สิ่งที่ต้องมีจริง ๆ แค่หน้าเดียวที่เปิดสาธารณะได้โดยไม่ต้องล็อกอิน มีชื่อร้าน คำอธิบายว่าขายอะไร ที่อยู่ เบอร์โทร เวลาเปิดปิด ราคาเริ่มต้นหรือช่วงราคา และลิงก์กลับไปยังเพจเฟซบุ๊กหรือไลน์ที่ใช้คุยกับลูกค้าจริง

เครื่องมือทำเว็บฟรีที่มีอยู่ตอนนี้ใช้งานง่ายจริง แต่ก็มีข้อเสียให้รู้ไว้ก่อน คือบางเจ้าเว็บที่ได้จะโหลดช้าถ้าไม่ได้จ่ายอัปเกรด บางเจ้าใส่โฆษณาของตัวเองแทรกในหน้าเว็บฟรี และที่อยู่เว็บที่ได้มักจะยาวและจำยากกว่าการซื้อโดเมนเอง เรื่องพวกนี้แก้ทีหลังได้ ไม่ใช่ปัญหาที่ต้องกังวลตอนเริ่มต้น

ดูยังไงว่าได้ผล ลองเปิดลิงก์หน้าเว็บที่ทำเสร็จในโหมดไม่ล็อกอิน แล้วลองพิมพ์ถาม AI ด้วยคำถามที่มีคำตรงกับที่เขียนไว้ในหน้าเว็บ เช่นชื่อร้านบวกกับสิ่งที่ขาย ถ้าเดือนถัดไปมันเริ่มดึงข้อมูลจากหน้านี้มาตอบได้ถูกต้อง แปลว่าเริ่มมีผล

สี่ ลงข้อมูลร้านในไดเรกทอรีธุรกิจที่เปิดสาธารณะเพิ่มอีกสองสามที่

ใช้เวลาประมาณหนึ่งชั่วโมง สิ่งที่ต้องมีคือข้อมูลชุดเดิมที่ใช้ในสองข้อแรก ก๊อปวางซ้ำได้เลย

นอกจากแผนที่ออนไลน์กับเพจเฟซบุ๊กแล้ว ยังมีไดเรกทอรีธุรกิจอื่นที่เปิดให้ลงชื่อร้านได้ฟรีและเปิดสาธารณะเต็มที่ ลองค้นหาว่าในหมวดธุรกิจของคุณมีไดเรกทอรีแบบนี้อยู่ที่ไหนบ้าง แล้วลงข้อมูลชุดเดียวกันให้ตรงกันทุกที่

จุดที่ต้องระวังคือต้องกรอกข้อมูลให้ตรงกับที่อื่นเป๊ะ ชื่อร้าน ที่อยู่ เบอร์โทร สะกดเหมือนกันทุกตัวอักษร เพราะถ้าแต่ละที่เขียนไม่ตรงกัน ระบบจะสับสนว่าอันไหนคือข้อมูลที่ถูกต้อง แล้วมักจะเลือกไม่พูดถึงเลยแทนที่จะเดา

ดูยังไงว่าได้ผล ทำตารางเช็กไว้ว่าลงที่ไหนไปแล้วบ้าง แล้วย้อนกลับมาเช็กทุกสามเดือนว่าข้อมูลยังตรงกันอยู่ไหม เพราะเวลาร้านย้ายที่หรือเปลี่ยนเบอร์ มักมีบางที่ที่ลืมอัปเดต

อะไรที่ยังไม่ต้องรีบทำ

พอรู้ว่าเพจเฟซบุ๊กอย่างเดียวไม่พอ หลายคนจะรีบสุดตัวไปทางตรงข้าม อยากได้เว็บใหญ่ อยากได้ระบบครบ นี่คือสี่อย่างที่รอได้ก่อน

ยังไม่ต้องรีบจ้างทำเว็บไซต์เต็มรูปแบบราคาหลักหมื่น หน้าเว็บเดียวที่ทำเองแบบง่าย ๆ ในข้อสามข้างบนให้ผลไม่ต่างกันมากในช่วงแรก เพราะสิ่งที่ AI ต้องการคือข้อมูลที่ครบและอ่านได้ ไม่ใช่ดีไซน์สวยงาม ถ้าจะลงทุนทำเว็บใหญ่ ให้รอจนกว่าจะเห็นว่าลูกค้าที่มาจากช่องทางนี้เพิ่มขึ้นจริงก่อน

ยังไม่ต้องรีบเลิกเพจเฟซบุ๊กหรือย้ายฐานลูกค้าไปที่ใหม่ทั้งหมด เพจยังทำงานได้ดีสำหรับลูกค้าที่รู้จักร้านคุณอยู่แล้วและเปิดเฟซบุ๊กเจอโดยตรง สิ่งที่ต้องทำคือเพิ่มช่องทางสาธารณะขึ้นมาอีกจุด ไม่ใช่รื้อของเดิมทิ้ง

ยังไม่ต้องรีบซื้อเครื่องมือติดตามว่า AI พูดถึงร้านเราแค่ไหน เครื่องมือกลุ่มนี้มีจริงและมีประโยชน์ในระยะยาว แต่ค่าใช้จ่ายรายเดือนไม่ถูก และสำหรับร้านที่เพิ่งเริ่มเปิดช่องทางสาธารณะ การถามเองด้วยมือถือเดือนละครั้งก็เพียงพอแล้วในตอนนี้

ยังไม่ต้องรีบลงทุกไดเรกทอรีที่หาเจอในโลก ไดเรกทอรีบางที่ไม่มีใครเข้าไปดูจริง ลงไว้เยอะ ๆ โดยไม่ดูแลอาจทำให้ข้อมูลไม่ตรงกันในภายหลังจนยิ่งสร้างปัญหา เลือกไม่กี่ที่ที่คนในธุรกิจเดียวกับคุณใช้จริง แล้วดูแลให้ข้อมูลตรงกันดีกว่าลงเยอะแต่ปล่อยทิ้ง

เริ่มตรงไหนอาทิตย์นี้

ถ้ามีเวลาว่างสักสองชั่วโมงในอาทิตย์นี้ ให้เริ่มจากสองอย่าง

อย่างแรก เช็กว่ามีโปรไฟล์ธุรกิจบนแผนที่ออนไลน์หรือยัง ถ้ายังไม่มีให้เปิดเลย ถ้ามีแล้วให้เช็กว่าข้อมูลครบและตรงกับความจริงไหม นี่คือช่องทางที่ให้ผลเร็วที่สุดสำหรับร้านที่ไม่มีเว็บไซต์

อย่างที่สอง กลับไปเปิดเมนู "เกี่ยวกับ" ในเพจเฟซบุ๊ก แล้วกรอกทุกช่องให้ครบ ใช้เวลาไม่ถึงครึ่งชั่วโมงแต่หลายร้านปล่อยว่างมาเป็นปี

ส่วนเรื่องทำหน้าเว็บเดียวกับลงไดเรกทอรีเพิ่ม ให้วางแผนไว้อาทิตย์หน้า เพราะต้องใช้เวลาต่อเนื่องมากกว่า ควรทำตอนที่มีสมาธิเต็มที่

สิ่งที่ต้องเข้าใจไว้ตั้งแต่ต้นคือ การเปิดช่องทางสาธารณะแบบนี้ไม่ได้แปลว่า AI จะพูดถึงร้านคุณตั้งแต่สัปดาห์แรก ข้อมูลที่เพิ่งเปิดใหม่ต้องใช้เวลากว่าจะถูกอ่านและถูกนำไปใช้ตอบ แต่มันเป็นงานที่ทำครั้งเดียวแล้วอยู่ยาว ต่างจากการยิงแอดที่หยุดจ่ายเมื่อไหร่ก็หายทันที