AI คัดโรงเรียนกวดวิชาให้พ่อแม่ก่อนพาลูกไปทดลองเรียน

เดือนที่แล้วมีคนโทรมาถามตารางเรียนกวดวิชาสิบกว่าสาย เดือนนี้เหลือไม่ถึงสิบ ทั้งที่ใกล้เปิดเทอมใหม่ ช่วงที่ควรจะมีคนโทรมาถามพรึบพรับที่สุดของปี

อันดับกูเกิลของสถาบันก็ยังอยู่หน้าแรกเหมือนเดิม เพจเฟซบุ๊กก็โพสต์สม่ำเสมอ ไม่ได้หยุดทำอะไรเลย

สิ่งที่เปลี่ยนคือคนที่โทรเข้ามาตอนนี้ ถามคำถามที่เจาะจงกว่าเดิมมาก บางคนถามตรงว่า "ที่นี่สอนสไตล์ตัวต่อตัวหรือกลุ่ม" ทั้งที่ข้อมูลนี้ไม่เคยพูดถึงในโพสต์ไหนเลย บางคนถามชื่อครูผู้สอนวิชาคณิตศาสตร์ตรง ๆ เหมือนเขารู้อยู่แล้วว่ามีครูคนนี้สอน

ที่แปลกกว่านั้นคือมีผู้ปกครองบางคนเอ่ยชื่อสถาบันคู่แข่งมาเทียบให้ฟังตั้งแต่ยังไม่ทันเดินเข้าประตู ทั้งที่ไม่เคยไปดูสถาบันนั้นมาก่อนด้วยซ้ำ

คุณลองถามทีมงานว่าเกิดอะไรขึ้น ไม่มีใครตอบได้ชัด ยอดค้นหาชื่อสถาบันในกูเกิลก็ไม่ได้ลดลง คนที่เข้าเว็บก็ยังมีอยู่ แต่คนที่ตัดสินใจโทรมาถามหรือเดินมาทดลองเรียนกลับน้อยลง

เรื่องนี้อธิบายได้ และคำอธิบายไม่ได้อยู่ในยอดค้นหาบนกูเกิล แต่อยู่ที่ขั้นตอนก่อนหน้านั้น ขั้นตอนที่ผู้ปกครองใช้คัดกรองสถาบันกวดวิชาก่อนจะเสียเวลาโทรหรือพาลูกไปทดลองเรียนสักที่

กลไกเบื้องหลัง ทำไมผู้ปกครองถึงคัดสถาบันไว้ก่อนโทรมา

การหากวดวิชาให้ลูกเป็นการตัดสินใจที่มีความเสี่ยงสูงกว่าการซื้อของทั่วไป พ่อแม่กลัวเสียเวลาลูกไปกับที่ที่ไม่เหมาะ กลัวเสียเงินก้อนใหญ่ไปกับคอร์สที่จ่ายล่วงหน้าเป็นเทอม และกลัวที่สุดคือพาลูกไปทดลองเรียนแล้วลูกไม่อยากไปต่อ

ด้วยความเสี่ยงระดับนี้ พ่อแม่จำนวนมากเปลี่ยนวิธีหาข้อมูล จากที่เคยเปิดกูเกิลแล้วไล่ดูทีละเว็บ มาเป็นการถามผู้ช่วย AI ด้วยประโยคยาว ๆ ที่มีเงื่อนไขของลูกตัวเองใส่เข้าไปด้วย เช่น "ลูกอยู่ ม.4 อ่อนคณิตศาสตร์ ต้องการที่เน้นปูพื้นฐานใหม่ ไม่ใช่ติวเข้มสอบ แถวไหนดี ราคาไม่เกินเท่าไหร่"

คำถามแบบนี้ตอบด้วยการโยนลิงก์สิบอันให้ไม่ได้ ระบบต้องไปอ่านข้อมูลจากหลายแหล่งของแต่ละสถาบัน แล้วเรียบเรียงออกมาเป็นคำแนะนำสองสามชื่อที่ตรงกับเงื่อนไขที่ถามมากที่สุด

ตรงนี้คือจุดที่สถาบันกวดวิชาจำนวนมากหายไปโดยไม่รู้ตัว เพราะการที่เว็บติดอันดับต้น ๆ ของคำว่า "กวดวิชาคณิตศาสตร์" ไม่ได้แปลว่าจะถูกเอ่ยชื่อในคำตอบที่มีเงื่อนไขเฉพาะแบบนั้น ระบบไม่ได้เลือกจากอันดับอย่างเดียว แต่เลือกจากว่ามีข้อมูลให้หยิบมาตอบครบตามเงื่อนไขที่ถามไหม

ถ้าพ่อแม่ถามถึงเด็กที่ "อ่อนพื้นฐาน" แต่ในเว็บสถาบันเขียนแค่ว่า "ติวเข้มก่อนสอบ" ระบบก็ไม่มีอะไรจะยืนยันว่าสถาบันนี้รับเด็กพื้นฐานอ่อนจริงไหม ถ้าถามถึงงบประมาณ แต่เว็บไม่เคยพูดถึงราคาเลย ระบบก็ตัดสินใจแทนไม่ได้เหมือนกัน

ส่วนสถาบันที่ถูกเอ่ยชื่อ อาจไม่ได้มีเว็บสวยกว่าหรือครูเก่งกว่าด้วยซ้ำ แต่มักมีรีวิวที่ผู้ปกครองเขียนถึงเรื่องเฉพาะเจาะจง เช่น "ลูกอ่อนเลขมาก แต่ครูใจเย็น สอนจากศูนย์จนตามทัน" มีข้อมูลราคาคอร์สและตารางเรียนที่ชัดเจน และมีหน้าเว็บที่พูดถึงเด็กกลุ่มที่พื้นฐานไม่แน่นโดยตรง

มีคำศัพท์ที่ควรรู้จักไว้คำหนึ่งคือ grounding แปลเป็นไทยได้ประมาณว่าการอ้างอิงกลับไปหาแหล่งข้อมูลจริง หมายถึงตอนที่ระบบ AI ตอบคำถาม มันจะพยายามยึดคำตอบไว้กับข้อมูลที่มีอยู่จริงบนอินเทอร์เน็ต ไม่ได้แต่งขึ้นเอง ถ้าข้อมูลของสถาบันคุณไม่มี หรือมีแต่ขัดกันเองระหว่างเว็บกับเฟซบุ๊ก คุณก็ไม่ได้ถูกยึดไว้ในคำตอบนั้น

อีกเรื่องที่ต้องเข้าใจคือระบบเหล่านี้ไม่ได้อ่านเว็บสถาบันสด ๆ ทุกครั้งที่มีคนถาม บางส่วนมาจากข้อมูลที่เคยเรียนรู้ไว้ก่อนหน้า บางส่วนมาจากการค้นสดตอนตอบคำถามนั้น สัดส่วนเท่าไหร่ยังไม่มีใครตอบได้ชัดเจน และแต่ละระบบก็ไม่เหมือนกัน สิ่งที่ควบคุมได้จริงคือฝั่งของเรา คือทำให้ข้อมูลของสถาบันครบ ตรงกันทุกที่ และหาเจอง่าย

ผมเห็นเจ้าของสถาบันกวดวิชาหลายแห่งพยายามเดาว่าอัลกอริทึมชอบอะไร ทั้งที่ของที่ทำได้จริงและได้ผลมากกว่าคือการเขียนข้อมูลพื้นฐานให้ครบตามที่พ่อแม่ถามจริง

ตรวจสถาบันตัวเองก่อน ว่าตอนนี้อยู่ตรงไหน

ก่อนจะแก้อะไร ให้เดินไปเช็กแปดข้อนี้ด้วยตัวเอง ใช้เวลาประมาณครึ่งชั่วโมง ไม่ต้องใช้เครื่องมืออะไรนอกจากมือถือ

ข้อสุดท้ายให้ลองจริง เปิดผู้ช่วย AI แล้วพิมพ์คำถามแบบที่ผู้ปกครองจะถาม ใส่เงื่อนไขของเด็กสมมติเข้าไปด้วย ไม่ใช่พิมพ์ชื่อสถาบันตัวเอง เพราะถ้าพิมพ์ชื่อ มันก็หาเจออยู่แล้ว ประเด็นคือตอนที่ผู้ปกครองยังไม่รู้จักสถาบันคุณต่างหาก

ถ้าตกตั้งแต่สามข้อแรก ให้แก้สามข้อนั้นก่อน เพราะข้อมูลพื้นฐานที่ขาดหรือขัดกันเองคือสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของการหายไปจากคำตอบ

ห้าอย่างที่ทำเองได้ ไม่ต้องจ้างใคร

หนึ่ง จัดข้อมูลพื้นฐานให้ตรงกันทุกที่

ใช้เวลาประมาณสองชั่วโมง ต้องมีรายชื่อทุกที่ที่ชื่อสถาบันปรากฏอยู่ ทั้งเว็บตัวเอง กูเกิลแมป เฟซบุ๊ก ไลน์ และไดเรกทอรีโรงเรียนกวดวิชาต่าง ๆ ที่เคยไปลงไว้

เปิดไฟล์ขึ้นมาหนึ่งไฟล์ เขียนข้อมูลชุดมาตรฐานลงไป ชื่อเต็ม ที่อยู่เต็ม เบอร์ติดต่อ ราคาคอร์สแต่ละวิชา ตารางเรียนรายวัน แล้วไล่แก้ทุกที่ให้ตรงกับไฟล์นี้

งานนี้ดูน่าเบื่อแต่ให้ผลมากที่สุดต่อเวลาที่เสียไป เพราะเมื่อข้อมูลขัดกันเอง เช่น เว็บบอกราคาหนึ่ง เฟซบุ๊กบอกอีกราคา ระบบจะเลือกไม่ถูกว่าจะเชื่ออันไหน แล้วมักจะเลี่ยงไปพูดถึงสถาบันที่ข้อมูลชัดกว่าแทน

ดูยังไงว่าได้ผล เดือนถัดไปลองค้นชื่อสถาบันคุณเอง ถ้าข้อมูลที่โผล่ขึ้นมาทุกที่ตรงกันหมด ถือว่าจบข้อนี้

สอง เขียนหน้าตอบคำถามว่าเหมาะกับเด็กแบบไหน

ใช้เวลาประมาณสามชั่วโมง ต้องมีข้อมูลว่าที่ผ่านมาสถาบันรับเด็กแบบไหนบ้าง

วิธีทำคือแยกเป็นกลุ่ม ๆ ตามพื้นฐานและเป้าหมาย เช่น เด็กพื้นฐานอ่อนที่ต้องปูใหม่ เด็กปานกลางที่ต้องการติวเข้มก่อนสอบ เด็กที่ต้องการเตรียมสอบเข้ามหาวิทยาลัยเฉพาะคณะ แล้วเขียนย่อหน้าอธิบายว่าสถาบันช่วยเด็กแต่ละกลุ่มยังไง ใช้วิธีสอนแบบไหน

สิ่งสำคัญคือต้องเขียนด้วยคำที่ผู้ปกครองใช้จริงตอนถาม เช่น "ลูกอ่อนเลข" "ตามเพื่อนไม่ทัน" "ต้องการติวเข้มก่อนสอบ" ไม่ใช่ศัพท์ทางการอย่าง "หลักสูตรเสริมทักษะพื้นฐาน"

เหตุผลคือระบบ AI จับคู่คำถามกับคำตอบจากภาษาที่ใกล้เคียงกัน ยิ่งหน้าเว็บมีประโยคที่ตรงกับที่ผู้ปกครองถามจริงมากเท่าไหร่ โอกาสที่ระบบจะหยิบคำตอบของคุณไปใช้ก็ยิ่งมาก

ดูยังไงว่าได้ผล ลองถาม AI ด้วยเงื่อนไขเด็กที่ตรงกับกลุ่มที่เพิ่งเขียนไว้ ถ้ามันตอบใกล้เคียงกับที่เขียน แปลว่าอ่านเจอแล้ว

สาม เปิดเผยราคาคอร์สและตารางเรียนให้ชัดเจน

ใช้เวลาประมาณสองชั่วโมง สิ่งที่ต้องมีคือความกล้าเปิดเผยตัวเลข

ผู้ปกครองที่ถาม AI มักถามคำถามที่มีเงื่อนไขงบประมาณติดมาด้วยเสมอ ถ้าเว็บสถาบันไม่มีข้อมูลราคาเลย คุณจะถูกคัดออกตั้งแต่ต้น ไม่ใช่เพราะแพงกว่าที่อื่น แต่เพราะไม่มีข้อมูลให้เทียบ

ถ้าบอกราคาตายตัวไม่ได้จริง ๆ เพราะมีหลายแพ็กเกจ ให้บอกช่วงราคาเริ่มต้นของแต่ละคอร์ส พร้อมอธิบายว่าอะไรทำให้ราคาต่างกัน เช่น จำนวนชั่วโมงต่อเทอม หรือเรียนตัวต่อตัวกับเรียนกลุ่ม

ดูยังไงว่าได้ผล ดูจากคำถามแรกที่ผู้ปกครองถามตอนโทรเข้ามา ถ้าเปลี่ยนจาก "ราคาเท่าไหร่" เป็น "มีที่ว่างวันเสาร์ไหม" แปลว่าเขาได้ข้อมูลราคาไปก่อนโทรแล้ว

สี่ ขอรีวิวที่พูดถึงพัฒนาการของเด็กจริง ๆ

ใช้เวลาประมาณหนึ่งชั่วโมงในการตั้งระบบ แล้วหลังจากนั้นเป็นงานประจำสัปดาห์ละสองสามนาที

รีวิวห้าดาวที่ไม่มีข้อความช่วยเรื่องความน่าเชื่อถือกับคนอ่าน แต่ช่วยเรื่องนี้ได้น้อย เพราะไม่มีคำให้ระบบหยิบไปใช้ตอบ สิ่งที่ช่วยได้คือรีวิวที่มีรายละเอียดเฉพาะเจาะจง

วิธีง่ายที่สุดคือเปลี่ยนคำขอ จากเดิมที่พูดว่า "ฝากรีวิวให้ด้วยนะ" เป็น "ถ้าไม่ลำบากเกินไป ช่วยเล่าสักสองสามบรรทัดว่าน้องมาเรียนเรื่องอะไร แล้วตอนนี้เป็นยังไงบ้าง" ช่วงจบเทอมหรือหลังรู้ผลสอบเป็นจังหวะที่ขอได้ผลที่สุด

อย่าเขียนรีวิวเอง อย่าจ้างเขียน นอกจากผิดกฎแพลตฟอร์มแล้ว รีวิวที่เขียนโดยคนคนเดียวกันหลายอันมีสำนวนคล้ายกันจนดูออก และมันจะทำลายความน่าเชื่อถือที่สถาบันสะสมมา

ดูยังไงว่าได้ผล นับจำนวนรีวิวที่มีข้อความยาวเกินสองบรรทัด ถ้าในสามเดือนเพิ่มขึ้นสิบอัน ถือว่าใช้ได้

ห้า ทำหน้าเดียวตอบคำถามที่ผู้ปกครองลังเลจริง

ใช้เวลาประมาณสี่ชั่วโมง ต้องรู้ว่าผู้ปกครองลังเลระหว่างอะไรกับอะไรก่อนตัดสินใจ

คำถามที่พบบ่อยของผู้ปกครองมักเป็นแบบ เรียนตัวต่อตัวกับเรียนกลุ่มอันไหนเหมาะกับลูกที่ขี้อาย ควรเริ่มกวดวิชาตอนไหนถึงจะทัน หรือถ้าลูกอ่อนพื้นฐานมากควรเรียนกับติวเตอร์พิเศษก่อนไหม

ให้เลือกมาหนึ่งคำถามที่ได้ยินบ่อยที่สุด แล้วเขียนหน้าเดียวที่ตอบมันจนจบ ตอบตรงไปตรงมา รวมถึงกรณีที่คำตอบคือยังไม่ต้องเริ่มเรียนตอนนี้ก็ได้

หน้าแบบนี้ทำงานสองอย่างพร้อมกัน ผู้ปกครองอ่านแล้วเชื่อถือ และเป็นเนื้อหาที่ระบบ AI หยิบไปใช้ตอบได้ง่าย เพราะตรงกับรูปแบบคำถามที่คนถามจริง

ดูยังไงว่าได้ผล ถามผู้ปกครองที่โทรเข้ามาว่ารู้จักสถาบันจากไหน ถ้าเริ่มมีคนตอบว่าอ่านเจอในบทความหรือ AI แนะนำมา แปลว่าเริ่มติด

อะไรที่ยังไม่ต้องรีบทำ

ตอนนี้มีของขายเยอะมากที่พ่วงคำว่า AI เข้าไป เจ้าของสถาบันกวดวิชากลัวตกขบวนพอ ๆ กับกลัวเสียเงินไปกับของที่ยังไม่จำเป็น สี่อย่างนี้รอได้

ยังไม่ต้องรีบจ้างเอเจนซีทำสิ่งที่เรียกว่า AI SEO ไม่ใช่เพราะไม่มีของจริง แต่เพราะงานส่วนใหญ่ที่เขาทำในสามเดือนแรกคือห้าข้อข้างบน ซึ่งคุณทำเองได้ในไม่กี่สัปดาห์ ถ้าจะจ้าง ให้จ้างหลังจากทำห้าข้อนี้เองแล้ว จะได้รู้ว่าเขาทำอะไรเพิ่มจริงบ้าง

ยังไม่ต้องรีบทำแชตบอตตอบคำถามผู้ปกครองบนเว็บ ถ้าคำถามที่ผู้ปกครองถามบ่อยยังไม่ถูกเขียนเป็นตัวหนังสือที่ไหนเลย บอตก็ไม่มีอะไรจะตอบ ทำหน้าคำถามที่พบบ่อยให้เสร็จก่อน แล้วค่อยพิจารณาว่าจะเอาไปทำเป็นบอตไหม

ยังไม่ต้องรีบเปลี่ยนเว็บทั้งเว็บหรือถ่ายวิดีโอโปรโมทใหม่ทั้งหมด เว็บช้าหรือหน้าตาเก่าเป็นปัญหาก็จริง แต่ไม่ใช่สาเหตุที่คุณหายไปจากคำตอบของ AI ถ้างบมีจำกัด เอาไปลงกับข้อมูลและเนื้อหาก่อน หน้าตาไว้ทีหลัง

ยังไม่ต้องรีบซื้อเครื่องมือติดตามว่า AI พูดถึงสถาบันเราแค่ไหน เครื่องมือกลุ่มนี้มีจริงและมีประโยชน์ แต่ค่ารายเดือนไม่ถูก และตอนนี้ตัวเลขที่มันรายงานยังต่างกันมากในแต่ละเจ้า ช่วงนี้ใช้วิธีถามเองเดือนละครั้งแล้วจดไว้ในไฟล์เดียวก็พอ

เริ่มตรงไหนอาทิตย์นี้

ถ้าอาทิตย์นี้มีเวลาว่างแค่สามชั่วโมง ให้ทำสองอย่าง

อย่างแรก ใช้ครึ่งชั่วโมงเดินตรวจแปดข้อในตารางข้างบน จดไว้ว่าข้อไหนตก อย่ารีบแก้ ให้จดก่อน เพราะพอเห็นทั้งภาพแล้วคุณจะรู้ว่าปัญหาอยู่ที่ข้อมูลพื้นฐานหรืออยู่ที่เนื้อหา

อย่างที่สอง ใช้เวลาที่เหลือทำข้อหนึ่ง คือจัดชื่อ ที่อยู่ เบอร์ และราคาคอร์สให้ตรงกันทุกที่ เริ่มจากกูเกิลแมปกับหน้าเว็บก่อน สองที่นี้สำคัญที่สุด

อาทิตย์หน้าค่อยว่ากันเรื่องหน้าที่บอกว่าสถาบันเหมาะกับเด็กแบบไหน งานนั้นใช้เวลามากกว่าและควรทำตอนที่มีสมาธิ

สิ่งที่ต้องเข้าใจคือเรื่องนี้ไม่เห็นผลในสามวัน ข้อมูลที่แก้วันนี้กว่าจะไหลเข้าไปอยู่ในคำตอบของระบบต่าง ๆ ใช้เวลาเป็นสัปดาห์ถึงเป็นเดือน แต่มันเป็นงานที่ทำครั้งเดียวแล้วอยู่ยาว ไม่เหมือนค่าโฆษณาที่หยุดจ่ายแล้วหายทันที